Ngày 23/12/2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 35/CT-TTg về tăng cường thực hiện công tác người cao tuổi thích ứng với già hóa dân số, đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong tư duy và hành động của Nhà nước trước những thay đổi sâu sắc về cơ cấu dân số. Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa nhanh, Chỉ thị không chỉ là sự đáp ứng kịp thời trước thách thức, mà còn thể hiện rõ quan điểm coi người cao tuổi là một bộ phận không thể tách rời của quá trình phát triển bền vững.
Tăng cường thực hiện công tác người cao tuổi thích ứng với già hóa dân số
Theo các dự báo, Việt Nam sẽ chính thức trở thành quốc gia có dân số già trong những năm tới, với tốc độ già hóa thuộc nhóm nhanh nhất khu vực châu Á. Điều này kéo theo những áp lực lớn đối với hệ thống an sinh xã hội, chăm sóc sức khỏe, cũng như yêu cầu đổi mới các mô hình hỗ trợ và phát huy vai trò của người cao tuổi. Trong bối cảnh đó, Chỉ thị 35/CT-TTg nhấn mạnh trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương trong việc đưa công tác người cao tuổi trở thành nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài, gắn chặt với các chương trình phát triển kinh tế – xã hội ở từng cấp.
Điểm đáng chú ý của Chỉ thị là sự chuyển dịch rõ nét từ cách tiếp cận thiên về trợ giúp sang cách tiếp cận toàn diện hơn, đặt người cao tuổi ở vị trí trung tâm của các chính sách. Không chỉ dừng lại ở việc bảo đảm đời sống vật chất và chăm sóc sức khỏe, Chỉ thị khẳng định yêu cầu tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục tham gia, đóng góp và phát huy vai trò trong gia đình và cộng đồng. Đây cũng là tinh thần mà HelpAge International đã theo đuổi trong nhiều năm hoạt động tại Việt Nam, thông qua các mô hình dựa vào cộng đồng, lấy người cao tuổi làm chủ thể.
Đẩy mạnh phát triển Câu lạc bộ Liên thế hệ Tự giúp nhau
Trong số các giải pháp được nêu tại Chỉ thị, việc đẩy mạnh phát triển các mô hình chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng, đặc biệt là Câu lạc bộ Liên thế hệ Tự giúp nhau, được xem là một điểm nhấn quan trọng. Lần đầu tiên, mô hình này được đề cập một cách chính thức trong một văn bản chỉ đạo cấp cao của Chính phủ, cho thấy sự ghi nhận rõ ràng đối với những giá trị thực tiễn mà mô hình đã mang lại trong nhiều năm qua.
Câu lạc bộ Liên thế hệ Tự giúp nhau là mô hình dựa vào cộng đồng, nơi người cao tuổi cùng với các thành viên thuộc nhiều nhóm tuổi khác nhau tham gia vào các hoạt động hỗ trợ sinh kế, chăm sóc sức khỏe, nâng cao đời sống tinh thần và tăng cường gắn kết xã hội. Thông qua sự tương trợ và chia sẻ giữa các thế hệ, mô hình không chỉ góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống của người cao tuổi, mà còn thúc đẩy sự đoàn kết, gắn bó trong cộng đồng dân cư.
Việc mô hình này được đưa vào Chỉ thị 35/CT-TTg mang nhiều ý nghĩa sâu sắc. Trước hết, đây là sự khẳng định về tính hiệu quả và bền vững của các giải pháp chăm sóc người cao tuổi dựa vào cộng đồng, thay vì chỉ dựa vào các hình thức hỗ trợ mang tính ngắn hạn. Đồng thời, điều này cũng cho thấy sự thay đổi trong cách nhìn nhận về người cao tuổi – không chỉ là đối tượng cần được chăm sóc, mà còn là nguồn lực xã hội quan trọng, có khả năng đóng góp tích cực nếu được tạo điều kiện phù hợp.
Từ góc nhìn của HelpAge International tại Việt Nam, Chỉ thị 35/CT-TTg là một bước tiến đáng ghi nhận trong việc thể chế hóa các cách tiếp cận tiến bộ về già hóa dân số. Việc lồng ghép mô hình Câu lạc bộ Liên thế hệ Tự giúp nhau vào định hướng chính sách quốc gia mở ra cơ hội để các địa phương tiếp tục nhân rộng, cải tiến và đầu tư hiệu quả hơn cho các sáng kiến dựa vào cộng đồng, qua đó góp phần xây dựng một xã hội bao trùm, nơi người cao tuổi được sống khỏe mạnh, có phẩm giá và tiếp tục đóng góp cho sự phát triển chung.
Trong bối cảnh già hóa dân số không còn là câu chuyện của tương lai mà đã trở thành thực tế hiện hữu, Chỉ thị 35/CT-TTg có thể xem là một “mệnh lệnh nhân văn”, đặt nền tảng cho những hành động cụ thể và bền vững nhằm bảo đảm rằng không người cao tuổi nào bị bỏ lại phía sau.
