Ngày 01/8/2025, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long đã ký Quyết định số 1648/QĐ-TTg phê duyệt “Đề án nhân rộng Câu lạc bộ Liên thế hệ Tự giúp nhau đến năm 2035” (Đề án 1648) Đây là bước đi quan trọng, khẳng định vai trò và sự cần thiết của các Câu lạc bộ Liên thế hệ Tự giúp nhau bảo vệ, chăm sóc và phát huy vai trò của người cao tuổi tại cộng đồng. Qua việc nhân rộng các Câu lạc bộ Liên thế hệ Tự giúp nhau, Đề án sẽ góp phần đưa luật pháp, chính sách về người cao tuổi vào cuộc sống, trong đó có Luật Người cao tuổi và Chiến lược quốc gia về Người cao tuổi.
Mô hình toàn diện thích ứng với già hóa dân số
Được phối hợp phát triển bởi Hội Người cao tuổi Việt Nam và HelpAge International (HAI), Câu lạc bộ Liên thế hệ Tự giúp nhau (CLB LTH TGN) là một tổ chức xã hội tự nguyện tại cộng đồng, thành lập ở cấp thôn, bản, ấp, khóm, tổ dân phố. Mỗi CLB có khoảng 50 – 70 thành viên, trong đó phần lớn (khoảng 70%) là người cao tuổi, phụ nữ và người có hoàn cảnh khó khăn về xã hội hoặc kinh tế. Với 8 mảng hoạt động đa dạng đáp ứng các nhu cầu phong phú của thành viên, CLB LTH TGN ngày càng được người cao tuổi, người chưa cao tuổi, cộng đồng và địa phương đón nhận.
Mô hình CLB LTH TGN được đánh giá là một giải pháp thích ứng toàn diện với già hóa dân số nhờ sự kết hợp giữa chăm sóc sức khỏe, chăm sóc tại nhà và tại cộng đồng, hỗ trợ phát triển kinh tế, kết nối xã hội và nâng cao năng lực cho các thế hệ. Thông qua cơ chế tự quản, tự hỗ trợ và huy động nguồn lực cộng đồng, bên cạnh sự hỗ trợ ban đầu của Chính phủ, các quỹ cộng đồng hoặc nhà tài trợ, CLB giúp người cao tuổi không chỉ được bảo vê, chăm sóc mà còn chủ động tham gia các hoạt động kinh tế và xã hội, duy trì vai trò tích cực trong gia đình và cộng đồng.
Trong gần hai thập kỷ triển khai tại Việt Nam, mô hình này đã chứng minh hiệu quả thiết thực trong việc giảm nghèo, cải thiện sức khỏe, thúc đẩy bình đẳng giới và tăng cường đoàn kết liên thế hệ. CLB LTH TGN từng đạt Giải Nhất hạng mục Sáng kiến dựa vào cộng đồng của Giải thưởng Sáng kiến vì một Châu Á Già hóa Khỏe mạnh (HAPI 2020), được Vụ Liên Hợp Quốc về các vấn đề Kinh tế và Xã hội (UNDESA) công nhận là thực hành tốt góp phần vào thực hiện Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs), được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chọn làm điển hình tốt trong Kế hoạch Hành động về Già hóa Khỏe mạnh khu vực Tây Thái Bình Dương. CLB cũng được Tạp chí Phố Wall (The Wall Street Journal) bình chọn là 1 trong 10 sáng kiến toàn cầu về thích ứng với già hóa dân số. Hiện nay, mô hình này không chỉ được nhân rộng ở Việt Nam mà còn được áp dụng thí điểm tại một số quốc gia châu Á, khẳng định tính bền vững và khả năng nhân rộng trên phạm vi rộng.
Đề án 1648/QĐ-TTg: Nhấn mạnh cả về số lượng và chất lượng
Đề án 1648 là bước tiếp nối thành công của hai đề án trước đây – Đề án 1533 (giai đoạn 2016–2020) và Đề án 1336 (giai đoạn đến năm 2025). Nhờ sự nỗ lực của Hội Người cao tuổi các cấp, sự ủng hộ, hỗ trợ và vào cuộc của chính quyền địa phương, các ban ngành, đoàn thể, đến nay cả nước đã có hơn 9.000 CLB LTH TGN được thành lập tại tất cả các tỉnh, thành phố. Các CLB này đã trở thành điểm tựa vững chắc cho hàng trăm nghìn người cao tuổi, đặc biệt là phụ nữ, người có hoàn cảnh khó khăn về xã hội hoặc kinh tế, góp phần cải thiện sức khỏe, chăm sóc tại cộng đồng, cải thiện kinh tế hộ gia đình, thúc đẩy vai trò và sự tham gia của người cao tuổi, kết nối cộng đồng, tình làng nghĩa xóm, đoàn kết liên thế hệ, bình đẳng giới, và học tập suốt đời tình làng nghĩa xóm, tại địa phương.
Với thời hạn 10 năm (2025 – 2035), Đề án 1648 đặt mục tiêu thành lập mới 12.000 CLB LTH TGN, chia thành hai giai đoạn:
- Giai đoạn 2025–2030: Thành lập ít nhất 6.000 CLB, thu hút khoảng 300.000 người cao tuổi, trong đó 50–60% là phụ nữ.
- Giai đoạn 2030–2035: Thành lập thêm 6.000 CLB, với khoảng 360.000 người cao tuổi tham gia.
Không dừng lại ở việc tăng số lượng, Đề án còn nhấn mạnh mục tiêu nâng cao chất lượng hoạt động của các CLB thông qua các chỉ tiêu cụ thể:
- 100% CLB duy trì sinh hoạt định kỳ với 8 nội dung hoạt động chuẩn, trong đó lồng ghép các nhiệm vụ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, khởi nghiệp và tạo việc làm;
- 100% Ban chủ nhiệm CLB được tập huấn ban đầu và tập huấn nhắc lại hàng năm về kỹ năng quản lý và vận hành;
- 50% CLB có quỹ tăng thu nhập đạt từ 50 triệu đồng trở lên;
- 50% thành viên có nhu cầu được hỗ trợ vay vốn hoặc tham gia sinh kế sẽ được đáp ứng;
- Mở rộng độ bao phủ: 100% xã, phường khu vực đồng bằng và 85% xã, phường miền núi, biên giới, hải đảo có từ 4 – 6 CLB đạt chuẩn vào năm 2035.
Những chỉ tiêu này cho thấy định hướng rõ ràng của Đề án: phát triển CLB LTH TGN không chỉ theo chiều rộng mà còn theo chiều sâu, đảm bảo hoạt động thực chất, hiệu quả, bền vững và phù hợp với bối cảnh mới của xã hội già hóa nhanh.
Điểm nổi bật của Đề án 1648 so với hai đề án trước đây là sự đổi mới trong nội dung và cách tiếp cận. Nếu như các đề án trước tập trung vào việc nhân rộng và chuẩn hóa hoạt động cơ bản của CLB, thì Đề án 1648 bổ sung những yêu cầu mới để CLB thích ứng với bối cảnh phát triển hiện đại. Cụ thể, đề án yêu cầu các CLB lồng ghép chuyển đổi số vào hoạt động quản lý và hoạt động, giúp người cao tuổi tiếp cận công nghệ, nâng cao kỹ năng số; thúc đẩy chuyển đổi xanh thông qua truyền thông và áp dụng các sáng kiến bảo vệ môi trường; khuyến khích khởi nghiệp và tạo việc làm cho người cao tuổi, thành viên CLB và cộng đồng cũng như từng bước xây dựng mạng lưới chăm sóc và phát huy vai trò người cao tuổi tại cộng đồng.
Đồng thời, đề án nhấn mạnh bền vững tài chính với mục tiêu 50% CLB có quỹ tăng thu nhập đạt từ 50 triệu đồng trở lên, để đáp ứng tốt hơn nhu cầu vay vốn của các thành viên CLB, cũng như có nguồn quỹ tốt hơn cho quản lý và hoạt động của CLB. Những yêu cầu này cho thấy CLB LTH TGN không chỉ là nơi hỗ trợ người cao tuổi về chăm sóc và đời sống, mà còn là nền tảng phát triển cộng đồng đa chiều, góp phần thực hiện Luật Người cao tuổi, Chiến lược quốc gia về người cao tuổi đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045 và Đề án “Người cao tuổi tham gia đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, khởi nghiệp và tạo việc làm”.
Cam kết đồng hành
Việc Chính phủ phê duyệt Đề án 1648 tạo ra một cơ hội lớn để mô hình CLB LTH TGN trở thành nền tảng xã hội bền vững cho thích ứng với già hóa dân số. Khi được triển khai đồng bộ, các CLB sẽ giúp người cao tuổi tiếp cận dịch vụ chăm sóc, cải thiện sinh kế, nâng cao năng lực số và đóng góp vào phát triển cộng đồng, từ đó hiện thực hóa mục tiêu “Người cao tuổi sống vui, sống khỏe, sống hạnh phúc”.
Trong gần hai thập kỷ qua, HelpAge International đã đồng hành cùng Hội Người cao tuổi Việt Nam trong việc thiết kế, thử nghiệm, cải thiện và nhân rộng mô hình CLB LTH TGN.. Bước sang giai đoạn mới, HelpAge International tại Việt Nam tiếp tục cam kết:
- Hỗ trợ kỹ thuật để chuẩn hóa và nâng cao chất lượng hoạt động của CLB;
- Hỗ trợ tích hợp các nội dung mới như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chăm sóc dài hạn tại cộng đồng vào các hoạt động của CLB.
Song song, Doanh nghiệp xã hội Vioba – tổ chức kế thừa sứ mệnh của HelpAge International tại Việt Nam – sẽ đóng vai trò đầu mối triển khai các mô hình thí điểm, nhân rộng giải pháp sáng tạo và kết nối đối tác trong nước. Với thế mạnh trong đào tạo kỹ năng số, phát triển mô hình chăm sóc dựa vào cộng đồng và hỗ trợ sinh kế bền vững, Vioba sẽ góp phần đưa các mục tiêu của Đề án 1648 vào thực tiễn một cách hiệu quả và linh hoạt.
HelpAge và Vioba tin tưởng rằng, với sự phối hợp chặt chẽ của Chính phủ, Hội Người cao tuổi Việt Nam và các đối tác, Đề án 1648 sẽ không chỉ giúp cải thiện cuộc sống của hàng triệu người cao tuổi mà còn tạo nên những cộng đồng bền vững, thích ứng với già hóa và phát triển bao trùm cho mọi thế hệ.
