Kiến tạo Hệ sinh thái Kinh tế Bạc: Tầm nhìn chiến lược vì một Việt Nam già hóa chủ động và bao trùm

Ngày 16/11/2026, Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái Kinh tế Bạc đã diễn ra trọng thể tại Trụ sở Chính phủ. Sự kiện quy tụ các lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước, đánh dấu một bước ngoặt mang tính lịch sử trong tư duy hoạch định chính sách quốc gia: chuyển từ việc coi già hóa dân số là một “thách thức” sang việc nhìn nhận đây là một cơ hội phát triển đột phá, định vị người cao tuổi là một động lực tăng trưởng quan trọng của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Các đại biểu tham dự Hội nghị (Ảnh: Báo Điện tử Chính phủ)

Chuyển đổi mô hình tăng trưởng và định vị vai trò của người cao tuổi

Hội nghị có sự tham dự và chủ trì của lãnh đạo Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận Trung ương, Tạp chí Cộng sản; cùng bà Phạm Thị Thanh Trà – Phó Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về Người cao tuổi Việt Nam và ông Nguyễn Thanh Bình – Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về Người cao tuổi Việt Nam, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam.

Bên cạnh đó, hội nghị quy tụ đại diện các ban, bộ, ngành Trung ương, các tổ chức quốc tế, chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp tiên phong trong lĩnh vực kinh tế bạc, cùng sự tham dự trực tuyến của lãnh đạo địa phương và đại diện người cao tuổi tiêu biểu tại 34 tỉnh, thành phố.

Ông Nguyễn Thanh Nghị, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, phát biểu chỉ đạo Hội nghị (Ảnh: Báo Điện tử Chính phủ)

Phát biểu tại Hội nghị, ông Nguyễn Thanh Nghị, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, đã nhấn mạnh yêu cầu phải hành động sớm và có tầm nhìn dài hạn khi thời kỳ “dân số vàng” dự kiến kết thúc vào khoảng năm 2036. Ông chỉ rõ một thực tế đáng lưu tâm: tuổi thọ bình quân của người Việt Nam đang đạt mức 74 tuổi, nhưng số năm sống khỏe mạnh mới chỉ dừng lại ở khoảng 65 năm. Do đó, mục tiêu cốt lõi không chỉ là kéo dài tuổi thọ mà phải nâng cao chất lượng sống, sức khỏe và năng lực tự chủ của người cao tuổi. Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cũng đặc biệt lưu ý nguyên tắc phát triển Kinh tế Bạc phải bảo đảm hài hòa giữa việc tạo ra giá trị kinh tế và duy trì công bằng xã hội. Người cao tuổi cần được nhìn nhận không chỉ từ góc độ quy mô thị trường tiêu dùng, mà quan trọng hơn là phải phát huy trí tuệ, kinh nghiệm của họ, đồng thời bảo vệ các nhóm yếu thế để không ai bị bỏ lại phía sau.

Tiếp cận đa tầng trong hoạch định chính sách Kinh tế Bạc

Làm sâu sắc hơn về mặt lý luận và thực tiễn, ông Đoàn Minh Huấn, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, đã đề xuất một phương pháp tiếp cận toàn diện qua ba tầng chính sách. Tầng thứ nhất là an sinh, nhằm bảo đảm thu nhập, chăm sóc sức khỏe dài hạn và phẩm giá của người cao tuổi. Tầng thứ hai là phát triển thị trường, tập trung hình thành các ngành công nghiệp, dịch vụ và hệ sinh thái kinh doanh đáp ứng nhu cầu đa dạng của tuổi già. Tầng thứ ba là kiến tạo nguồn lực, thiết kế các thiết chế để người cao tuổi tiếp tục đóng góp tri thức, kỹ năng và vốn vào sự phát triển chung.

Ông Đoàn Minh Huấn cũng phân định rõ hai chiều kích của người cao tuổi trong nền Kinh tế Bạc. Ở chiều kích thứ nhất, họ là khách hàng tiêu dùng, tạo ra những phân khúc thị trường mới về nhà ở, y tế, công nghệ và tài chính. Ở chiều kích thứ hai, họ chính là những chủ thể sản xuất và kiến tạo giá trị mới thông qua việc tiếp tục lao động, khởi nghiệp, tư vấn và chuyển giao tri thức. Sự phức tạp của hệ sinh thái này đòi hỏi một cơ chế điều phối liên ngành mạnh mẽ, trong đó Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, doanh nghiệp là hạt nhân sáng tạo, và người cao tuổi được đặt vào vị trí trung tâm.

Tháo gỡ điểm nghẽn thể chế và chỉ đạo chiến lược từ Chính phủ

Để hiện thực hóa những định hướng trên, Hội nghị đã thẳng thắn nhìn nhận các điểm nghẽn hiện tại như sự phân tán trong chính sách, thiếu hụt cơ sở hạ tầng chăm sóc dài hạn, và khả năng chi trả còn hạn chế của một bộ phận lớn người cao tuổi khi tỷ lệ có lương hưu mới đạt gần 42%.

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà phát biểu kết luận Hội nghị (Ảnh: Báo Điện tử Chính phủ)

Phát biểu kết luận Hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà khẳng định việc phát triển Kinh tế Bạc không chỉ là một bài toán kinh tế mà còn là trách nhiệm chính trị, đạo đức và nhân văn sâu sắc của toàn xã hội. Phó Thủ tướng giao nhiệm vụ cho các bộ, ngành liên quan khẩn trương phối hợp, tháo gỡ các rào cản thể chế để hoàn thiện dự thảo “Đề án phát triển Kinh tế Bạc tại Việt Nam đến năm 2035” trình Chính phủ. Bà đặc biệt lưu ý yêu cầu phải xây dựng một khung pháp lý đồng bộ nhằm khuyến khích khu vực tư nhân và các tổ chức xã hội tham gia cung ứng dịch vụ chăm sóc sức khỏe, công nghệ và nhà ở cho người cao tuổi. Đồng thời, Phó Thủ tướng nhấn mạnh cam kết của Chính phủ trong việc kiến tạo một môi trường bao trùm, nơi mọi người cao tuổi đều được tiếp cận các dịch vụ cơ bản, được bảo vệ khỏi rủi ro và có cơ hội bình đẳng để tiếp tục cống hiến.

Tầm nhìn đồng điệu và cam kết của HelpAge International

Là tổ chức quốc tế hàng đầu hoạt động vì quyền lợi của người cao tuổi, HelpAge International tại Việt Nam (HAIV) đánh giá rất cao những định hướng chiến lược từ Hội nghị. Tham dự sự kiện, bà Trần Bích Thủy, Giám đốc Quốc gia HAIV, nhận định tầm nhìn vĩ mô của Chính phủ hoàn toàn đồng điệu với phương pháp tiếp cận dựa trên quyền và các sáng kiến cộng đồng mà HAIV đang nỗ lực triển khai. Thực tiễn chứng minh, các mô hình như Câu lạc bộ Liên thế hệ Tự giúp nhau chính là những thiết chế cơ sở vững chắc nhất để hiện thực hóa “tầng chính sách an sinh và kiến tạo nguồn lực” mà Hội nghị đã đề cập, giúp hàng trăm ngàn người cao tuổi duy trì sự tự chủ về kinh tế, sức khỏe và tiếp tục cống hiến cho xã hội.

Bà Trần Bích Thủy, Giám đốc Quốc gia tổ chức HelpAge International tại Việt Nam, tham dự Hội nghị.

Việc đưa Kinh tế Bạc trở thành một chiến lược quốc gia là minh chứng cho tầm nhìn vượt trội của Việt Nam. Sự kiện này không đơn thuần là mở ra một thị trường mới, mà là một lựa chọn chiến lược lấy con người làm trung tâm. HAIV cam kết sẽ tiếp tục sát cánh cùng Chính phủ, các bộ ngành và cộng đồng doanh nghiệp trong việc cung cấp các bằng chứng khoa học, tư vấn chính sách và nhân rộng các mô hình thực tiễn, góp phần kiến tạo một nền kinh tế vững mạnh và một xã hội già hóa chủ động, bao trùm.