Từ ngày 22 đến ngày 25 tháng 6 năm 2026, Trung tâm Già hóa Chủ động và Sáng tạo ASEAN (ACAI) – một tổ chức liên chính phủ được thành lập vào năm 2020 nhằm hỗ trợ các nước ASEAN thích ứng với xu hướng già hóa dân số – đã có chuyến thăm và làm việc chính thức tại Việt Nam.
Chuyến công tác này nằm trong khuôn khổ Giai đoạn 2 của dự án “Thúc đẩy Già hóa Chủ động tại ASEAN” nhằm tinh chỉnh Kế hoạch Hành động Khu vực (RAP) về Già hóa và kiểm tra tính khả thi của Bộ Chỉ số Già hóa Chủ động ASEAN (AAAI) tại Việt Nam.
Cam kết mạnh mẽ từ cấp quốc gia và sự hội nhập khu vực
Hành trình của phái đoàn ACAI, dưới sự dẫn dắt của Tiến sĩ Somsak Akksilp, Giám đốc Điều hành Trung tâm, đã chính thức bắt đầu bằng cuộc gặp gỡ cấp cao tại Bộ Y tế. Tại đây, phái đoàn đã tiếp xúc và làm việc với Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cùng các lãnh đạo thuộc Cục Dân số, Cục Phòng bệnh và Vụ Hợp tác Quốc tế.
Điểm nhấn mang tính bước ngoặt trong ngày làm việc đầu tiên là việc Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên chính thức tiếp nhận vai trò Chủ tịch Hội đồng Quản trị ACAI nhiệm kỳ 2026-2028. Đảm nhận trọng trách này, Thứ trưởng khẳng định Việt Nam sẽ cùng các quốc gia thành viên thúc đẩy một chương trình hợp tác khu vực mạnh mẽ, lấy con người làm trung tâm. Đặc biệt, sự ra đời của Luật Dân số mới (Luật số 113/2025/QH15), có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, đã tạo bệ phóng pháp lý toàn diện để Việt Nam triển khai các giải pháp liên ngành thích ứng với kỷ nguyên già hóa.
Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên cũng đã định hướng 5 ưu tiên chiến lược cho ACAI, bao gồm: xây dựng cơ sở dữ liệu khu vực về người cao tuổi; tăng cường năng lực ASEAN; thúc đẩy nghiên cứu đổi mới sáng tạo; huy động khu vực tư nhân; và triển khai các dự án thực tiễn hỗ trợ cộng đồng. Sau phiên họp cấp cao, đoàn tiếp tục làm việc chuyên sâu với Cục Dân số về các ưu tiên chính sách, hệ thống bảo trợ xã hội và đánh giá sự phù hợp của 62 chỉ số thuộc công cụ AAAI đối với thực tiễn tại Việt Nam.
Trải nghiệm sức sống cộng đồng với mô hình Câu lạc bộ Liên thế hệ Tự giúp nhau tại Ninh Bình
Rời thủ đô, sang ngày thứ hai, đoàn đã có chuyến đi thực địa tại Ninh Bình – địa phương có tỷ lệ người cao tuổi chiếm tới 20,3% dân số (cao hơn mức trung bình toàn quốc là 17%). Điểm sáng trong nỗ lực an sinh của tỉnh là quyết định hạ độ tuổi hưởng Bảo hiểm Y tế miễn phí xuống 70 tuổi và hỗ trợ trợ cấp xã hội cho những người không có lương hưu.
Một điểm nổi bật khác của ngày thứ hai là chuyến thăm Câu lạc bộ Liên thế hệ Tự giúp nhau (CLB LTH TGN) tại thôn Tiền Thôn, xã Đồng Thái, tỉnh Ninh Bình. Được HAI và Hội Người cao tuổi Việt Nam khởi xướng từ năm 2006, CLB LTH TGN hiện là mô hình chăm sóc cộng đồng được công nhận rộng rãi tại Việt Nam, 3 lần được đưa vào đề án nhân rộng của Thủ tướng Chính phủ, giành Giải thưởng Human Act Prize năm 2025 và được Liên Hợp Quốc vinh danh là điển hình thực hành tốt trong phát triển bền vững trên toàn cầu.
Tại thôn Tiền Thôn, đoàn ACAI đã dự buổi sinh hoạt định kỳ của CLB, chứng kiến tinh thần hăng hái của các thành viên trong các hoạt động truyền thông kiến thức về phòng ngừa sa sút trí tuệ, giao lưu văn hóa văn nghệ, thảo luận hỗ trợ cộng đồng và lập kế hoạch tổ chức khám sức khỏe cho người cao tuổi tại thôn trong tháng sau. Không chỉ dừng lại ở buổi sinh hoạt chung, đoàn còn đến thăm trực tiếp các trường hợp hưởng lợi, bao gồm một trường hợp được CLB cử tình nguyện viên đến chăm sóc tại nhà và một trường hợp vay vốn tăng thu nhập với nghề mây tre đan truyền thống.
Tới giữa năm 2025, Việt Nam đã có khoảng 9.000 CLB LTH TGN với hơn 484.000 thành viên, và riêng Ninh Bình đóng góp 327 CLB với nhiều hoạt động hiệu quả, góp phần không nhỏ vào an sinh xã hội và phát huy vai trò của người cao tuổi tại địa phương.
Chiều cùng ngày, đoàn đã có buổi làm việc với Hội Người cao tuổi tỉnh Ninh Bình và Sở Y tế Ninh Bình tại văn phòng của Hội. Buổi thảo luận đã đi sâu vào tác động thực tế của mô hình CLB LTH TGN, thuận lợi, khó khăn trong thực hiện công tác người cao tuổi tại địa phương, chia sẻ, trao đổi kinh nghiệm của Việt Nam và quốc tế trong công tác người cao tuổi và thích ứng già hóa dân số.
Giải mã những khoảng trống: Y tế, Chăm sóc dài hạn và Rào cản số
Trong hai ngày làm việc cuối cùng tại Hà Nội, phái đoàn ACAI đã có chuỗi các cuộc gặp gỡ chuyên sâu với các tổ chức quốc tế và viện nghiên cứu hàng đầu nhằm củng cố nền tảng dữ liệu và chính sách.
Mở đầu ngày 24/06, đoàn đã có cuộc gặp gỡ với chính đại diện HelpAge International (HAI) để nhìn nhận thực tiễn hệ thống cung cấp dịch vụ từ góc độ của một tổ chức phi chính phủ quốc tế tiên phong. Tại đây, phái đoàn ACAI đã cùng thảo luận về những rào cản tiếp cận dịch vụ chăm sóc, những khó khăn về nhân sự tình nguyện và cách thức thu thập dữ liệu tại các CLB LTH TGN. Đặc biệt, đoàn ACAI đánh giá rất cao chiến lược phát triển bền vững của HAI khi được chia sẻ về quá trình bản địa hóa và sáng lập Doanh nghiệp xã hội VIOBA. Thông qua việc tận dụng các thế mạnh về cung cấp dịch vụ tư vấn, đồng thời phát triển thêm các giải pháp sáng tạo hướng tới già hóa chủ động, VIOBA hy vọng sẽ tạo ra sự độc lập tài chính, giảm dần phụ thuộc vào các nguồn viện trợ truyền thống.
Rời văn phòng HAI, đoàn tiếp tục làm việc với Bệnh viện Lão khoa Trung ương để tìm hiểu về tiến độ triển khai chương trình Chăm sóc Tích hợp cho Người cao tuổi (ICOPE) của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam, cũng như khả năng tích hợp bộ công cụ này vào hệ thống khám sức khỏe định kỳ. Buổi chiều cùng ngày, các cuộc thảo luận với hai cơ quan của Liên Hợp Quốc là Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) và WHO đã giúp ACAI định hình rõ nét hơn về hệ sinh thái dữ liệu già hóa. Cụ thể, đoàn đã rà soát các nguồn dữ liệu thống kê quốc gia cùng UNFPA để nhận diện các khoảng trống số liệu, đồng thời cùng WHO thảo luận về sự tương thích giữa sáng kiến “Thành phố thân thiện với người cao tuổi” và Chỉ số Già hóa Chủ động ASEAN (AAAI).
Ngày làm việc cuối cùng (25/06) được dành để phân tích sâu về các biến đổi xã hội tại Việt Nam. Tại Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới (IHFGS), phái đoàn được tiếp cận những nghiên cứu giá trị về sự dịch chuyển cấu trúc gia đình từ đa thế hệ sang hạt nhân, gánh nặng chăm sóc không được trả lương đang đè nặng lên vai phụ nữ, và đặc biệt là rào cản kỹ năng số của người cao tuổi – một “điểm mù” cần giải quyết khi chính phủ đang đẩy mạnh các dịch vụ số.
Chuyến công tác khép lại bằng cuộc trao đổi với Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam, cơ quan đại diện cho tiếng nói, quyền lợi của người cao tuổi Việt Nam và là nòng cốt trong việc nhân rộng mạng lưới CLB LTH TGN trên toàn quốc. Tại đây, ACAI cùng Trung ương Hội đã thống nhất về tiềm năng hợp tác nhằm thúc đẩy việc làm bao trùm, cải thiện kỹ năng số và phát triển “Nền kinh tế Bạc”.
Hướng tới tương lai rực rỡ của Già hóa năng động
Chuyến thăm và làm việc của ACAI đã khép lại với những kết quả vượt ngoài mong đợi, phác họa rõ nét những nỗ lực đáng tự hào của Việt Nam trong việc tạo điều kiện để người cao tuổi được bảo vệ và chăm sóc, tiếp tục phát huy vai trò, kinh nghiệm và đóng góp tích cực cho cộng đồng. Việt Nam không chỉ ghi dấu ấn bằng hệ thống chính sách đang dần hoàn thiện mà còn bởi những mô hình thực tiễn đột phá từ cơ sở.
Đối với HAI, chuyến đi này vừa là niềm tự hào khi được đồng hành cùng các tổ chức khu vực, vừa là thời khắc chuyển giao đầy hứa hẹn. Thông qua việc bản địa hóa và phát triển thành Doanh nghiệp xã hội VIOBA, chúng tôi cam kết sẽ tiếp tục là một tổ chức tiên phong, thúc đẩy và cung cấp những giải pháp thích ứng với già hóa dân số toàn diện, sáng tạo và có tính bền vững.
Với việc Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên chính thức tiếp nhận cương vị Chủ tịch ACAI nhiệm kỳ 2026-2028, Việt Nam có thêm cơ hội thuận lợi để tăng cường hợp tác khu vực, chia sẻ kinh nghiệm và từng bước trở thành một trong những điểm sáng về thích ứng với già hóa dân số. Trên chặng đường kiến tạo một xã hội bao trùm, an toàn và hạnh phúc cho mọi lứa tuổi đó, HAI-VIOBA tự hào sẽ tiếp tục vươn mình, cống hiến chuyên môn và lòng nhiệt thành để hiện thực hóa tầm nhìn về một “Nền kinh tế Bạc” thịnh vượng.
HelpAge International tại Việt Nam đang trong lộ trình bản địa hóa và chuyển đổi thành VIOBA Social Enterprise. Theo dõi hành trình mới của chúng tôi tại: https://vioba.org/
